https://sjie.journals.sharif.edu/ مهندسی صنایع و مدیریت fa daily 1 Fri, 20 Mar 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://sjie.journals.sharif.edu/article_24273.html - https://sjie.journals.sharif.edu/article_24142.html لجستیک، یکی از محرک‌های رقابت‌پذیری کشورها و شرکت‌هاست و نقشی حیاتی در رشد اقتصادی ایفا می‌کند. با این حال، صنعت لجستیک فعلی هنوز با هزینه‌های بالا و راندمان پایین مواجه است. توسعه‌ی لجستیک هوشمند، فرصت‌هایی را برای حل مشکلات ذکرشده به ارمغان می‌آورد. با وجود مزایای بسیار، وجود برخی موانع، اجرای سیستم‌های مذکور را محدود می‌کند. هدف پژوهش حاضر، ارائه‌ی یک چارچوب یکپارچه جهت ارزیابی موانع پیاده‌سازی لجستیک هوشمند بوده و برای اولین بار جهت تجزیه‌وتحلیل موانع از رویکرد FMEA مبتنی بر PIPRECIA فازی و WASPAS  توسعه‌یافته براساس تئوری اعداد Z استفاده شده است. رویکرد پیشنهادی پژوهش حاضر، در ارزیابی موانع پیاده‌سازی لجستیک هوشمند در یک کارخانه‌ی فعال در زمینه‌ی مونتاژ لوازم خانگی واقع در منطقه‌ی آزاد ارس در کشور ایران پیاده‌سازی شده است. براساس نتایج، کمبود منابع مالی کافی و کمبود کارکنان واجد شرایط به‌عنوان موانع بحرانی شناسایی شده‌اند. نتایج حاصل از رویکرد پیشنهادی، نشانگر قابلیت و برتری آن در مقایسه با سایر روش‌های موجود در ادبیات بوده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24116.html توزیع نامناسب تسهیلات سلامت، سفرهای اجباری را به بیماران تحمیل می‌کند، که منجر به خستگی، فشار اقتصادی، تأخیر در اقدام‌های تشخیصی و درمانی موردنیاز و همچنین تخریب محیط‌زیست از طریق انتشار گاز دی‌اکسیدکربن غیرضروری می­شود. پژوهش حاضر بر مسئله‌ی پایداری زیست‌محیطی در مکان­یابی- تخصیص تسهیلات سلامت، از جمله بیمارستان­ها متمرکز بوده است. بدین منظور، یک مدل برنامه­ریزی خطی چندهدفه‌ی عدد صحیح مخلوط برای مسئله‌ی مکان­یابی بیمارستان‌های تخصصی درمان سرطان کودکان و تخصیص بیماران با هدف کمینه­سازی هزینه‌ی احداث، تعداد تخت­های مازاد، و اثر ردپای کربن ارائه و برای برنامه­ریزی احداث بیمارستان­های تخصصی درمان سرطان کودکان در ایران در سال ۱۴۰۸ با استفاده از CPLEX حل شده است. نتایج نشان داده است که نیاز است بیمارستان­های سرطان کودکان جدیدی در ۹ استان احداث شوند. همچنین با نادیده‌گرفتن برخی ملاحظات هزینه­ای و بهره­وری ظرفیت، آثار ردپای کربن به‌طورقابل‌توجهی کاهش می­یابد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24141.html در پژوهش حاضر، مسئله‌ی زمان‌بندی جرثقیل اسکله به‌عنوان مهم‌ترین مسئله‌ی کنار اسکله با مسائل زمان‌بندی کامیون‌ها، جرثقیل محوطه، و تخصیص مکان ذخیره‌سازی به‌عنوان مسائل مطرح در محوطه به‌صورت یکپارچه بررسی شده است. یک مدل برنامه‌ریزی خطی عدد صحیح جدید با هدف کمینه‌سازی هزینه‌ی زمانی تکمیل کانتینرها و هزینه‌ی عملیاتی، شامل: هزینه‌ی تخلیه‌ی کانتینرها از کشتی، حمل آن‌ها به محوطه، و بارگذاری آن‌ها در محوطه ارائه شده است. مسئله‌‌ی اخیر از نظر پیچیدگی محاسباتی در دسته‌ی مسائل  NP-hard قرار می‌گیرد. برای افزایش سرعت حل مدل، قیدهایی با عنوان نامعادله‌های معتبر معرفی و  به مدل اضافه شده‌اند. به‌منظور اعتبارسنجی مدل پیشنهادی، ۲‍۱ نمونه مسئله‌ی طراحی‌شده در نرم‌افزاز گمز پیاده‌سازی و با حل‌کننده‌ی CPLEX اجرا شده‌اند. نتایج محاسباتی نشان داده‌اند که قیدهای مذکور موجب کاهش زمان حل شده‌اند. همچنین، در مسائل بزرگ‌تر، نامعادله‌های اخیر، میانگین درصد انحراف را از ۰۸/۳ به ۷۸/۱ درصد نسبت به حد پایین کاهش داده‌اند. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24119.html در نوشتارحاضر، به بررسی و تجزیه­و­تحلیل نظرهای مشتریان پوشاک زنان با استفاده از روش­های یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی پرداخته­ شده است. مدل­های یادگیری ماشین استفاده‌شده، شامل: ماشین بردار پشتیبان، رگرسیون لجستیک، درخت تصمیم، جنگل تصادفی، بیز ساده‌ی چندجمله­ای، بیز ساده‌ی مکمل، XGBoost ، و LightGBM بوده‌اند. به‌منظور برداری‌کردن و استخراج ویژگی متن نظرها از الگوریتم‌های TF-IDF و Word2vec استفاده شده است. مدل­سازی موضوعی با استفاده از روش تخصیص دیریکله‌ی پنهان و خوشه­بندی K-Means انجام شده است. مجموعه‌ی داده‌ی استفاده‌شده مربوط به نظرهای پوشاک زنان و متغیر هدف، امتیازهای مشتریان در نظرها بوده است. مطالعه‌ی حاضر، در حالت‌های: دو­کلاسه، سه­کلاسه، و پنج­کلاسه انجام و در هر سه حالت، بهترین عملکرد مربوط به مدل جنگل تصادفی با دقت 98/0 در حالت دوکلاسه، 95/0 در حالت سه­کلاسه، و 91/0 در حالت پنج­کلاسه برآورد شده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24120.html در پژوهش حاضر، با استفاده از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها، ساختار سیستمی توسعه‌ی ظرفیت انتقال به تفکیک پست‌های 400، 230، 132، و 66-63 کیلوولت با درنظرگرفتن تقاضا و عرضه‌ی برق به‌صورت برون‌زا مدل‌سازی و شبیه‌سازی شده است. پس از ایجاد مدل جریان و انباشت، روابط ریاضی بین متغیرهای مدل وارد شده است. سپس جهت تعیین اعتبار با انواع روش‌های اعتبارسنجی مرسوم، مدل‌های پویایی‌شناسی سیستم‌ها، مانند: آزمون حدی، آزمون ارزیابی ساختاری، و آزمون بازسازی رفتار مرجع استفاده شده است. نتایج حاصل از شبیه‌سازی 3 سناریو در حوزه‌ی توسعه‌ی ظرفیت انتقال نشان می‌دهند که با توجه به روند صعودی تقاضا، در‌ صورتی ‌که روند احداث ظرفیت انتقال همانند دوره‌های گذشته باشد، اختلاف قابل‌توجهی مابین مقدار ظرفیت انتقال موردنیاز و ظرفیت انتقال در دسترس به‌وجود خواهد آمد. لذا، جهت جبران اختلاف با کمک مدل پژوهش حاضر، نتایج عددیِ احداث ظرفیت انتقال به‌صورت سالانه تا افق 20 ساله، شبیه‌سازی و ارائه شده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24140.html یکی از چالش‌های صنایع خلاق را می‌توان موضوع «مدیریت کیفیت» دانست. بهره‌مندی از مفاهیم تازه‌ای مانندQuality 4   می‌تواند در پاسخ به چالش‌های ذکرشده کمک کند. یکی از عناصر کلیدیQuality 4 ، «داده‌محوری» است؛ که  با توسعه‌ی مفهوم «مدیریت کیفیت داده‌محور»، چشم‌انداز جدیدی در مدیریت کیفیت صنایع خلاق ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر، نخست با صورت‌بندی مدیریت کیفیت داده‌محور در چارچوب صنایع خلاق، ابعاد مفهوم «کیفیت» در صنایع خلاق را تشریح کرده و سپس بر اساس آن یک مدل پژوهش در عملیات بر پایه‌ی‌ «مسئله‌ی تخصیص» شکل داده است، که با کمّی‌سازی کیفیت، چارچوبی محاسباتی برای مدیریت کیفیت در صنایع خلاق ارائه داده و درنهایت، مدل مذکور را در صنعت سینما پیاده‌سازی کرده است. مدل ارائه‌شده نشان می‌دهد که می‌توان با رویکرد پیشینی، ترکیب عوامل، و تجهیزات تولید استفاده‌شده در تولید، یک محصول خلاق را با هدف بیشینه‌سازی کیفیت و کمینه‌سازی هزینه‌ی تولید، براساس مطلوبیت‌های مالک یک محصول خلاق، بهینه ساخت. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24139.html در پژوهش حاضر به مدل‌سازی و حل مسئله‌ی مکان‌یابی بیشینه‌ی پوشش‌دهی پویا پرداخته شده است، که در آن تسهیلات از واحدهای مستقل با قابلیت جابجایی تشکیل شده است، که ماژول نامیده می‌شوند. ماژول‌ها ممکن است به هر دلیلی از دسترس خارج شوند و نتوانند تقاضای انتصاب‌شده به خود را پوشش دهند. لذا هدف اصلی مسئله، تخصیص بیشینه‌ی خدمت به افراد بحران‌زده توسط تسهیلات ماژول‌دار به گونه‌ای است که علاوه‌بر پوشش خدمت پایه، ماژول‌های مستقر در تسهیلات اطراف با ارائه‌ی خدمت پشتیبان بتوانند تقاضای نقاطی که مورد غفلت قرار گرفته‌اند، را پوشش بدهند و این کمبود را جبران کنند. مدل ریاضی از نوع عدد صحیح مختلط بوده و یک مطالعه‌ی موردی بر روی منطقه‌ی سه تهران انجام شده است، که تمامی عوامل و پارامترهای مربوط به آن با توجه ویژه به شرایط واقعی در نظر گرفته شده‌اند. مدل مذکور، ابتدا توسط نرم‌افزار گمز حل و سپس راه‌حلی در غالب الگوریتم تجزیه‌‌ی بندرز ارائه شده است. درنهایت، نیز بر روی برخی پارامترهای مدل، تحلیل حساسیت صورت گرفته و مشاهده شده است که تغییرات در پارامترها در خدمت پشتیبان تأثیر بیشتری می‌گذارند، تا خدمت پایه و درنظرگرفتن مقدار مناسب برای پارامترها بتوانند در پوشش بیشتر خدمت پشتیبان ماژول‌ها مؤثرتر واقع شوند. بازه‌ی مقادیر خاص مذکور برای پارامترها تحت آزمایش قرار گرفته است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24004.html در پژوهش حاضر، مسئله‌ی مشارکت بهینه‌ی واحدها در یک نیروگاه مجازی با ذخیره­ساز سمت تقاضا، جهت کاهش شکاف بین عرضه و تقاضای انرژی با رویکردهای MILP و یادگیری ماشین مطالعه شده است. نتایج برای سیستم 24 - باسه استاندارد IEEE  نشان داده‌اند که گرچه استفاده از ذخیره­ساز سمت تقاضا باعث افزایش هزینه و نوسان تولید نیروگاه مجازی می­شود، اما هزینه­ها در نیروگاه مجازی با ذخیره­ساز سمت تقاضا حدود 5/1 برابر کمتر از هزینه­های شبکه‌ی سنتی بدون ذخیره­ساز است. برای حل مدل در ابعاد واقعی، از الگوریتم ترکیبی ELM-GA استفاده شده است، که پیشنهادی نزدیک به بهینه، اما با سرعت بسیار بالاتر از روش MILP ارائه می­کند؛ زیرا آموزش و یادگیری همگرایی به نقطه‌ی بهینه را سرعت می­‌بخشد. نتایج نشان می­دهند که با افزایش ابعاد مسئله به 60 واحد نیروگاهی، شکاف بهینگی به 4/4٪ رسیده است، در حالی که سرعت حل یادگیری ماشین 16 برابر بهتر از MILP بوده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24143.html در نوشتار حاضر، یک چارچوب سلسله‌مراتبی دوسطحی مبتنی بر شبیه­سازی برای برنامه­ریزی تولید و ماشین‌آلات بارگذاری مواد در بزرگ‌‌ترین معدن روباز مس ایران ارائه شده است. برای حل مسئله‌ی برنامه­ریزی ماشین‌آلات در معدن، یک مسئله‌ی برنامه­ریزی فرمول­بندی‌شده و در چارچوب روش سلسله‌مراتبی دوسطحی پیشنهادی استفاده شده است. از بسته‌ی نرم­افزاری Opt Quest برای حل مسئله‌ی بهینه­ سازی در سطح بالای چارچوب پیشنهادی به‌منظور تهیه‌ی یک برنامه‌ی بلندمدت بهینه‌ی تولیدی استفاده شده است. در سطح پایین چارچوب، به کمک رویکرد شبه مدل‌‌محور یک تابع قطعی جهت برآورد دقیق میزان ماشین‌آلات بارگذاری با تعیین مقدار بهینه‌ی بیل­های مکانیکی با استفاده از طراحی آزمایش­ها، یک برنامه‌ی کوتاه‌مدت متناسب‌سازی شده است. محاسبات انجام‌شده در مجتمع معدنی مس سرچشمه نشان می­دهد که چگونه چارچوب پیشنهادی قادر است در میزان تولیدها، هزینه­های جابجایی مواد، و درآمد، اثر مطلوب بگذارد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24138.html در نوشتار حاضر، سیستم مدیریت پسماند برای ارزیابی احداث نیروگاه زباله‌سوز در نظر گرفته شده ‌است. زباله‌ها، روزانه به‌صورت غیراصولی در منطقه‌ی سراوان رشت بدون رعایت اصول مهندسی دپو می‌شوند؛ که می‌توان به پیامدهای زیست‌محیطی متعددی برای  آن اشاره کرد. لذا در مطالعه‌ی حاضر، با ارائه‌ی مدلی به ارزیابی  تولید انرژی از پسماند زباله‌های شهری استان گیلان پرداخته ‌و اجرای این طرح از جنبه‌های مختلف اقتصادی و زیست‌محیطی بررسی شده است. همچنین، برای سه روش دپوی غیربهداشتی، کمپوست‌سازی، و تأسیسات زباله‌سوز با فناوری گازی‌سازی طی دو سناریو، احداث و یا عدم احداث نیروگاه زباله‌سوز بررسی و مدل نهایی با نرم‌افزار گمز، تحت روش برنامه‌ریزی عدد صحیح اجرا شده است. لذا نتیجه‌ی‌ ‌امکان‌سنجی احداث نیروگاه زباله‌سوز با فناوری گازی‌سازی، صرفه‌جویی معادل 2،485،915 دلار روزانه را با احداث نیروگاه زباله‌سوز به‌منظور دفع 600 تن پسماند در مجموع شاخص‌های اقتصادی و زیست‌محیطی نشان می‌دهد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24135.html امروزه افزایش بهره‌وری در صنایع تولیدی، بخصوص صنایع پیوسته‌ی اتوماتیک، اهمیت ویژه‌ای یافته است. نوشتار حاضر، یک سیستم نوآورانه و داده‌محور پاداش و جریمه را برای ارتقاء عملکرد بهره‌وری ارائه داده است. رویکرد پیشنهادی، ارزیابی عملکرد تیمی را براساس شاخص‌های کلیدی، شامل: تنظیم‌های کاهشی، توقف‌ها، دوباره‌کاری، و عدم‌انطباق فرایند متمرکز کرده و با تلفیق روش‌های آماری آنتروپی و پرامتی، امکان وزن‌دهی پویا و دوره‌ای شاخص‌ها را فراهم ساخته است. مکانیزم مذکور، شناسایی سریع انحراف‌های عملکردی و نیاز به اقدام‌های اصلاحی را ممکن ساخته است. سیستم ارائه‌شده در یک کارخانه‌ی تولید رادیاتور گرمایشی پیاده‌سازی شده و با تأثیرگذاری در سرمایه‌ی انسانی، تقویت تفکر سیستمی، و تعامل تیمی، نتایج پس از یک دوره‌ی سه‌ماهه‌ی اولیه و اعتبارسنجی در سه‌ماهه‌ی دوم حاکی از افزایش ۲۲ درصدی نرخ تولید، کاهش ۲۰ درصدی نرخ خرابی، کاهش 5/1 درصدی محصولات معیوب، و بهبود 5/21 درصدی امتیاز ممیزی فرایند بوده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24144.html در سال‌های اخیر، انتخاب مکان بهینه برای استقرار صنایع سنگین، به‌ویژه در مناطق بندری، به یکی از دغدغه‌های اصلی برنامه‌ریزان توسعه‌ی پایدار تبدیل شده است. فشارهای زیست‌محیطی، لزوم بهره‌برداری مؤثر از زیرساخت‌ها، و ضرورت جلوگیری از ناهماهنگی‌های کاربری زمین، اهمیت موضوع اخیر را دوچندان کرده است. با توجه به معیارهایی از قبیل: عوامل زیست‌محیطی، زیرساخت، و آثار زیربنایی و عوامل طبیعی، می‌توان نحوه‌ی استقرار صنایع سنگین را ارزیابی کرد. در مطالعه‌ی حاضر، با استفاده از روش‌های  AHP و ویکور در محیط GIS، استقرار صنایع سنگین در پس‌کرانه بندر رجایی بررسی شده است. با توجه به مطالعه‌های اسناد بالادستی و منطقه‌ی موردنظر، معیارها تعیین و داده‌ها جمع‌آوری شده‌اند. اطلاعات به‌دست‌آمده و نقشه‌های مذکور تلفیق شده‌اند تا مکان بهینه‌ی صنایع مشخص شود. روش کار توصیفی- تحلیلی و کاربردی بوده است. با توجه به روش ویکور، که محیط نرم‌افزار GIS مکان‌های قابل‌استقرار پس‌کرانه‌ی بندر شهیدرجایی را به چهار منطقه‌ی فرضی از ۱ تا ۴ بخش‌بندی کرده است، نتایج نشان می‌دهند که مناسب‌ترین مناطق برای استقرار صنایع سنگین، مکان‌هایی با دسترسی به جاده‌های اصلی، همواربودن منطقه، جهت باد غالب، و دوربودن از مداخله‌های منطقه‌ای هستند. یافته‌ها نشان داده‌اند که رویکرد پیشنهادی موجب بهبود دقت تصمیم‌گیری مکانی، کاهش تداخل‌های کاربری، و انطباق بهتر با الزام‌های زیست‌محیطی در فرآیند مکان‌یابی شده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24274.html - https://sjie.journals.sharif.edu/article_23894.html در این پژوهش، یک رویکرد جدید ترکیبی سه مرحله‌ای برای انتخاب تأمین‌کنندگان پایدار و تخصیص سفارش به آن‌ها ارایه شده‌است. در این سه مرحله به ترتیب، از یک روش تاپسیس خاکستری برای ارزیابی اولیه تأمین‌کنندگان از جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی، از یک مدل یادگیری ماشین مبتنی بر رگرسیون بردار پشتیبان برای محاسبه امتیاز نهایی پایداری تأمین‌کنندگان و از یک مدل برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه به منظور انتخاب تأمین‌کنندگان نهایی و تعیین مقدار بهینه سفارش به آن‌ها، استفاده شده‌است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده از مدل یادگیری ماشین علاوه بر روش تصمیم‌گیری چندمعیاره، منجر به بهبود %۱.۷۶ در مقدار تابع هدف آرمانی شده‌است. همچنین پیاده‌سازی رویکرد پیشنهادی بر روی یک مطالعه موردی در صنعت پلاستیک، نسبت به چهار سیاست فعلی شرکت، به‌طور میانگین، موجب بهبود %۰.۶۷ در هدف پایداری تأمین‌، %۵.۵۷ در هدف هزینه‌های عملیاتی و %۲.۹ در هدف محیط‌زیستی و در مجموع، %۵.۶۱ بهبود در مقدار تابع هدف آرمانی شده‌است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24036.html در این مطالعه، یک مدل ریاضی دو مرحله‌ای برای زمان‌بندی رقابت‌های لیگ‌های فوتبال ارائه شده است که هدف آن برگزاری منظم و عادلانه مسابقات است. در مرحله اول، ترتیب برگزاری بازی‌ها، تعیین میزبان-مهمان هر مسابقه و تخصیص داوران به منظور تضمین عدالت در برگزاری مسابقه‌ها با رعایت محدودیت‌های مختلف مانند رعایت تناوب میزبان- میهمان بودن تیم‌ها و عدم تقابل یک تیم ضعیف با دو تیم قوی در دو هفته متوالی مشخص می‌شود. در مرحله دوم، بر اساس نتایج مرحله اول، زمان‌بندی دقیق مسابقات شامل روز و ساعت برگزاری هر بازی تعیین می‌گردد. اصلی‌ترین نوآوری این پژوهش، اجرای تصمیمات در دو مرحله و در نظر گرفتن محدودیت‌های دنیای واقعی شامل سطح تجربه داوران، تعادل در داوری بازی‌ها و فاصله حداقل سه روز بین بازی‌های یک تیم است. با استفاده از مدل پیشنهادی می‌توان زمان‌بندی بهینه برگزاری رقابت‌ها تا شش تیم و هشت داور در دوره زمانی 10 هفته‌ای را ارائه کرد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24039.html با رشد چشمگیر دستگاه‌های هوشمند و کنسول‌های بازی، تعداد بازیکنان در سطح جهانی افزایش یافته است. یکی از چالش‌های مهم در زنجیره تأمین بازی‌های دیجیتال، عدم تقارن اطلاعاتی میان توسعه‌دهندگان و پلتفرم‌هاست که بر ساخت و قیمت‌گذاری بازی‌ها تأثیر می‌گذارد. این پژوهش با بررسی یک زنجیره شامل توسعه‌دهنده و پلتفرم، به تحلیل قیمت‌گذاری نمایندگی بازی‌ها در شرایط عدم تقارن اطلاعاتی می‌پردازد. فناوری‌هایی مانند بلاکچین و مدل‌های تجاری پلتفرم‌محور نقش مهمی در تحول دیجیتال این زنجیره دارند. با بهره‌گیری از مدل بازی استکلبرگ، که در آن پلتفرم نقش رهبر و توسعه‌دهنده نقش پیرو را دارد، تأثیر بلاکچین بر تصمیم‌گیری‌ها بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که بلاکچین موجب کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، افزایش کیفیت بازی، ارتقای تلاش پلتفرم و بهبود جایگاه چانه‌زنی توسعه‌دهنده‌ها شده و نرخ تقسیم درآمد را کاهش می‌دهد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24045.html در این پژوهش، رویکردی نوین برای تحلیل و بهبود قابلیت اطمینان سیستم‌های تعمیرپذیر ارائه شده است که در آن طراحی آزمایش تاگوچی با طراحی I-Optimal ترکیب گردید. طرح نهایی علاوه بر ادغام این دو روش، بر اساس معیار D نیز مورد ارزیابی قرار گرفت و مقدار 90.31 درصد برای آن گزارش شد که نشان‌دهنده غنای اطلاعاتی و کارآمدی طرح است. تحلیل داده‌ها با مدل‌های پارامتریک بقا (ویبول، گاما و فریشه و ...) نشان داد که مدل ویبول بهترین برازش را نسبت به سایر مدل‌ها دارد. نتایج همچنین نشان داد که افزایش دمای محیط به‌طور معناداری زمان تا خرابی را کاهش می‌دهد، در حالی که محصولات با کیفیت بالاتر (سطح H) بیشترین زمان بقا را نسبت به سایر سطوح دارند. این یافته‌ها تأکید می‌کند که روش پیشنهادی علاوه بر کاهش هزینه و تعداد آزمایش‌ها، می‌تواند ابزار تصمیم‌گیری مناسبی برای افزایش طول عمر و پایداری سیستم‌های صنعتی فراهم آورد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24047.html یافتن مقدار اقتصادی سفارش برای خرده‌فروشان، به‌ویژه در مورد اقلام منسوخ‌شدنی که با کاهش تقاضا یا از رده خارج شدن مواجه‌اند، از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش مدلی برای کنترل موجودی اقلام منسوخ‌شدنی با در نظر گرفتن تخفیف کلی و هزینه نگهداری وابسته به هزینه خرید ارائه می‌دهد. در این مدل، هزینه نگهداری به‌صورت ضریبی از هزینه خرید لحاظ شده و فروشنده تخفیف‌هایی برای مقادیر خاصی از سفارش ارائه می‌دهد. هدف، تعیین مقدار اقتصادی سفارش بدون کمبود و با لحاظ احتمال منسوخ‌شدن کالاست. برای مدل‌سازی، تابع هدف به‌صورت ریاضی تعریف شده و با استفاده از مشتق‌گیری و رسم نمودار، تحدب‌پذیری آن اثبات شده است. در ادامه، با استفاده از یک مثال عددی و تحلیل حساسیت، تأثیر پارامترهای مختلف بر مقدار سفارش بهینه و هزینه کل موجودی مورد بررسی قرار گرفته است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24053.html در سیستم‌های تولیدی اجزاء به‌تدریج با گذشت زمان و کارکرد، دچار خرابی می‌شوند. به‌علاوه نمی‌توان پیچیده شدن این سیستم‌ها را نادیده گرفت. بنابراین، در این پژوهش، یک مدل بهینه‌سازی همزمان نت و برنامه‌ریزی تولید برای سیستم-های چند مؤلفه‌ای با در نظرگرفتن ذخیره احتیاطی و کمبود، تحت سیاست نت مبتنی بر شرایط توسعه داده شده است. سیستم، یک نوع محصول را برای پاسخ به تقاضای ثابت در افق زمانی محدود تولید کرده و برای تعیین شرایط اجزاء، بعد از هر سیکل تولید، بازرسی و در صورت لزوم نگهداری انجام شده است. هم‌چنین فعالیت‌های نت مبتنی بر شرایط بر پایه قابلیت اطمینان پیشگیرانه و وابستگی ساختاری اجزاء بوده، کمبود موجودی مجاز و به‌صورت پس‌افت تقاضا است. هدف مدل کمینه‌کردن نرخ میانگین هزینه‌ها و تعیین مقدار بهینه تولید، کمبود و آستانه نت پیشگیرانه است. در نهایت مدل ریاضی با استفاده از رویکرد بهینه سازی مبتنی بر شبیه سازی مونت کارلو حل شده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24054.html برنامه‌ریزی ظرفیت در صنایع تولید پیوسته به دلیل عدم قطعیت تقاضا، تغییرپذیری زمان‌های سیکل و توقفات برنامه‌ریزی‌نشده با چالش‌های عمده‌ای در استفاده بهینه از ظرفیت و کاهش بهای تمام شده مواجه است. چراکه روش‌های سنتی مبتنی بر ظرفیت اسمی، قادر به ارائه برنامه‌های واقع‌بینانه نبوده و منجر به افزایش هزینه‌ها و کاهش رضایت مشتریان می‌شوند. این پژوهش مدلی مبتنی بر ترکیب یادگیری ماشین و بهینه‌سازی توسعه می‌دهد که شامل پیش‌بینی تقاضا و زمان سیکل تولید (ایده‌آل-واقعی) با استفاده از جنگل تصادفی، تحلیل الگوی توقفات با میانگین متحرک و بهینه‌سازی دوهدفه ظرفیت است. نوآوری اصلی، چارچوب یکپارچه پیش‌بینی-بهینه‌سازی با رویکرد ایده‌آل-واقعی و مدیریت هوشمند ظرفیت است. اعتبارسنجی در صنعت رادیاتور نشان داد مدل منجر به کاهش 34% توقفات، افزایش 25% بهره‌وری و دستیابی به 106% اهداف برنامه‌ریزی سالانه می‌شود. این مدل امکان برنامه‌ریزی واقع‌بینانه، شناسایی شکاف عملکردی و بهینه‌سازی پویای منابع را فراهم می‌کند. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24084.html با توجه به پیچیدگی‌های موجود در سیستم‌های حمل و نقل معادن، روش‌های سنتی برنامه‌ریزی اغلب با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند. در این پژوهش، با هدف افزایش بهره‌وری، یک سیستم شبیه‌سازی مبتنی بر الگوریتم‌های یادگیری تقویتی برای بهینه-سازی تخصیص و زمان‌بندی شاول/کامیون در معادن روباز ارائه شده است. با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری تقویتی، یک عامل هوشمند برای تصمیم‌گیری در مورد مسیر حرکت وسایل نقلیه، زمان‌بندی عملیات بارگیری و تخلیه و تخصیص منابع بهینه بر روی یک معدن روباز واقعی آموزش داده شده است. نتایج نشان داد که مدل یادگیری تقویتی با استفاده از الگوریتم Q-learning قادر است تا تخصیص بهینه کامیون‌ها به شاول ها را یاد بگیرد و بهترین عملکرد را نسبت به دو مدل ساده‌تر داشته باشد. این مدل با استفاده از به‌روزرسانی مقادیر Q و یادگیری از تجربیات گذشته، سیاستی بهینه می‌آموزد که منجر به بیشترین تعداد بارگیری‌های موفق شده و بهره‌وری کلی سیستم را افزایش می‌دهد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24096.html زنجیره‌های تأمین کشاورزی با چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی و نیز عدم‌قطعیت در عرضه و قیمت مواجه‌اند. این پژوهش یک مدل برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط چندهدفه برای طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقه‌بسته عناب مبتنی بر اقتصاد چرخشی ارائه می‌کند. اهداف مدل شامل کمینه‌سازی هزینه کل، بیشینه‌سازی فرصت‌های اشتغال و ارتقای پاسخگویی با درنظرگرفتن قابلیت اطمینان تسهیلات است. تبدیل ضایعات به زغال زیستی و اعمال محدودیت‌های انتشار دی‌اکسیدکربن مهم‌ترین مؤلفه‌های زیست‌محیطی مدل هستند. عدم‌قطعیت ظرفیت باغات و قیمت خرید محصول با استفاده از برنامه‌ریزی تصادفی دومرحله‌ای و سه سناریوی خوش‌بینانه، واقع‌بینانه و بدبینانه مدل‌سازی شده است. برای حل مدل، روش جدید محدودیت اپسیلون تقویت شده (AUGMECON2)به‌کار گرفته شد تا جبهه پارتو و مبادلات میان هزینه، اشتغال و پاسخگویی آشکار شود. نتایج مطالعه موردی استان خراسان جنوبی نشان می‌دهد چارچوب پیشنهادی می‌تواند استقرار تسهیلات و جریان‌ها را به‌گونه‌ای تعیین کند که ضمن کاهش هزینه، اشتغال و پایداری زیست‌محیطی به‌طور هم‌زمان بهبود یابد. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24153.html تأمین پایدار برق در مقیاس وسیع نیازمند بهینه‌سازی منابع انرژی و مدیریت زنجیره تأمین است. نیروگاه‌های حرارتی زغال‌سنگی با وجود ظرفیت بالا و هزینه سوخت پایین، به‌دلیل پیچیدگی در تأمین، حمل‌ونقل، ذخیره‌سازی و محدودیت‌های زیست‌محیطی با چالش‌هایی مواجه‌اند. انتخاب ترکیب بهینه زغال‌سنگ با کیفیت و هزینه متفاوت برای کاهش هزینه و بهبود بهره‌وری اهمیت دارد. برنامه‌ریزی تولید نیز شامل زمان‌بندی روشن و خاموش بودن واحدها و رعایت محدودیت‌های فنی است. بررسی جداگانه این دو حوزه باعث افزایش هزینه و کاهش کارایی می‌شود. در این پژوهش، مدلی از نوع برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط (MILP) برای بهینه‌سازی همزمان ترکیب زغال‌سنگ، حمل‌ونقل، انبارداری و زمان‌بندی تولید نیروگاه ارائه شده است. مدل با در نظر گرفتن محدودیت‌های عملیاتی ژنراتورها و هزینه‌های راه‌اندازی، خاموش‌سازی، تصفیه گوگرد و ذخیره‌سازی، مجموع هزینه‌های سیستم را کمینه می‌کند. نتایج نشان می‌دهد این رویکرد موجب صرفه‌جویی اقتصادی، بهبود بهره‌وری سوخت و افزایش قابلیت اطمینان می‌شود. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24159.html اندازه‌گیری ممکن است با خطا همراه باشد و اگر در پایش فرآیند این خطاها در نظر گرفته نشوند، می‌تواند منجر به خسارات زیادی شود. بنابراین، کنترل خطاهای اندازه‌گیری اجتناب‌ناپذیر است. در این مقاله، ابتدا عملکرد نمودار کنترل برای پایش فرآیندهای نرمال چندمتغیره در حضور خطای اندازه‌گیری با استفاده از مدل جمع‌پذیر کلاسیک و نمونه‌گیری ساده (SRS) در فاز 2 بررسی می‌شود. سپس برای کاهش اثر خطای اندازه‌گیری، استفاده از رویکردهای نمونه‌گیری مجموعه‌ی مرتب‌شده‌ی استاندارد (RSS استاندارد) و NRSS پیشنهاد می‌شوند و مرتب سازی براساس مقادیر امتیازات مولفه‌های اصلی صورت می‌گیرد. عملکرد رویکردهای پیشنهادی با استفاده از شبیه‌سازی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. نتایج حکایت از تاثیر نامطلوب خطای اندازه‌گیری بر عملکرد نمودار کنترل دارد و تاثیر بسزای نمونه‌گیری مبتنی بر RSS را بر بهبود عملکرد نمودار کنترل با وجود خطای اندازه‌گیری تایید می‌کنند. همچنین بهتر است در فرآیندهای چندمتغیره، برای مرتب‌سازی، بر اساس امتیازات مولفه اصلی اول متغیرها مرتب شوند. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24210.html این پژوهش به طراحی یک مدل ریاضی برای زمان‌بندی روزانه اتاق عمل در شرایط عدم قطعیت زمان‌های جراحی پرداخته است. اهداف اصلی این مدل، شامل بیشینه‌سازی رضایت همکاری بین جراح و دستیار پزشک و اهمیت جراحی‌های برنامه‌ریزی شده و کمینه‌سازی هزینه‌ها در یک تابع هدف وزن‌دار است. نوآوری اصلی مدل ارائه‌شده، در نظر گرفتن همزمان مطلوبیت همکاری بین پرسنل، مدیریت جامع هزینه‌ها و لحاظ کردن انواع پرسنل با تخصص‌های مختلف است. به منظور حل مساله، یک الگوریتم ژنتیک نخبه‌گرا با طراحی نوآورانه کروموزوم و طراحی سفارشی عملگر تقاطع متناسب با ویژگی‌های خاص مسئله ارائه می‌شود. الگوریتم پیشنهادی، در مسائلی که جواب بهینه آن‌ها موجود است، دارای متوسط درصد اختلاف نسبی %1.26 تا جواب بهینه است و در مقایسه با الگوریتم ژنتیک فاقد نخبه‌گرایی، متوسط بهبود %4.3 در نمونه مسائل تولید شده را به همراه داشت. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24253.html در این پژوهش، یک مدل مکان‌یابی-مسیریابی چندهدفه برای مدیریت جمع‌آوری پسماند الکترونیکی ارائه شده که به‌صورت پویا از داده‌های بلادرنگ اینترنت اشیا بهره می‌گیرد. برخلاف مطالعات پیشین که تصمیمات مکان‌یابی، تخصیص یا مسیریابی را جداگانه بررسی کرده‌اند، در این تحقیق یک چارچوب یکپارچه چندسطحی توسعه یافته است. در این چارچوب، تعیین محل مراکز جمع‌آوری، تخصیص پسماند و مسیریابی ناوگان ناهمگن به‌طور هم‌زمان و بر اساس هشدارهای پرشدگی سطل‌های هوشمند اتخاذ می‌شود. برای نخستین‌بار، سازوکار سرویس‌دهی پویا مبتنی بر آلارم پرشدگی در قالب یک مدل دوهدفه با کمینه‌سازی هزینه و انتشار آلاینده‌ها فرمول‌بندی شده است. نمونه‌های کوچک با GAMS حل و برای ابعاد بزرگ، نسخه بهبودیافته NSGA-II توسعه و با MOPSO مقایسه گردید. نتایج نشان می‌دهد NSGA-II از نظر دقت و زمان محاسباتی عملکرد بهتری دارد. بهره‌گیری از هشدارهای اینترنت اشیا موجب کاهش ۳۲ درصدی سفرهای غیرضروری، صرفه‌جویی ۱۵.۷ درصدی در سوخت و کاهش ۱۲.۴ درصدی انتشار آلاینده‌ها شده است. https://sjie.journals.sharif.edu/article_24271.html قیمت‌گذاری طرح‌های اینترنتی به دلیل ساختار چندتعرفه‌ای، مسئله‌ای پیچیده و نیازمند تحلیل‌های دقیق است. این نوع قیمت‌گذاری شامل دو بخش است: هزینه ثابتی که مشتری برای دسترسی به حجم مشخصی از اینترنت پرداخت می‌کند و هزینه متغیری که به ازای هر واحد مصرف مازاد مشتری محاسبه می‌شود. در این پژوهش، قیمت‌گذاری چندتعرفه‌ای خدمات اینترنت با در نظر گرفتن تصادفی بودن میزان مصرف ماهانه‌ی کاربران بررسی شده است. به‌منظور دستیابی به مدلی دقیق‌تر، الگوهای تصمیم‌گیری مشتریان در مرحله انتخاب طرح مورد تحلیل قرار گرفته است. بدین‌ترتیب، با بهره‌گیری از مدل‌های مختلف انتخاب مشتری، مدل ریاضی برای بهینه‌سازی همزمان حجم و قیمت طرح‌های اینترنتی ارائه شده است. نتایج حل مدل نشان می‌دهد در شرایط تصادفی بودن مصرف، آگاهی از الگوهای انتخاب مشتریان می‌تواند تاثیر بسزایی بر درآمد شرکت ارایه دهنده خدمات اینترنتی داشته باشد. همچنین در این شرایط افزایش تنوع طرح‌های ارائه شده لزوما منجر به افزایش درآمد شرکت نخواهد شد.