Sharif Journal of Industrial Engineering & Management

Sharif Journal of Industrial Engineering & Management

A Strategy for Reducing Household Gas Consumption in Tehran Using Agent-Based Modeling

Document Type : Research Note

Authors
1 Energy Engineering Department, Sharif University of Technology
2 Energy Engineering Department,, Sharif University of Technology
10.24200/j65.2026.68585.2479
Abstract
هدف از این پژوهش، بررسی عوامل مؤثر بر مصرف گاز خانوار در منطقه ۲ شهرداری تهران با استفاده از یک مدل‌سازی عامل‌بنیان بود. داده‌های مورد نیاز به‌صورت میدانی جمع‌آوری و پس از نرمال‌سازی، برای تخمین مصرف گاز هر خانوار به‌کار گرفته شد.

نتایج شبیه‌سازی وضعیت پایه دو ویژگی کلیدی جامعه را آشکار می‌سازد: نخست، ناهمگنی ذاتی در الگوی مصرف که با یک توزیع چندوجهی مشخص می‌شود؛ و دوم، وابستگی پیچیده‌ی مصرف به مشخصات کالبدی مسکن که رابطه‌ای خطی و ساده ندارد. این یافته‌ها به‌وضوح نشان می‌دهند که برای تحلیل دقیق‌تر پیامدهای تغییر فرهنگ یا نفوذ فناوری، باید پویایی‌های اجتماعی بین خوشه‌های مختلف مصرفی در قالب مدل‌های رفتاری مورد بررسی قرار گیرد. در بخش رفتاری پژوهش، از مدل باس به‌عنوان چارچوبی برای مدل‌سازی انتشار نوآوری استفاده شد. این مدل، علی‌رغم سادگی، یکی از پرکاربردترین ابزارها در مطالعات پذیرش نوآوری است و دو پارامتر کلیدی آن شامل اثر خارجی و اثر داخلی است. یافته‌های این پژوهش همسو با مطالعات پیشین نشان داد که مقدار q معمولاً بزرگ‌تر از p است، که بیانگر نقش غالب تعاملات اجتماعی نسبت به تأثیرات رسانه‌ای در فرآیند پذیرش است. همان‌طور که قبلا گفته شد در این پژوهش از داده‌های سال ۱۴۰۱ به عنوان مقادیر ورودی مدل استفاده شده است. بدیهی است که برای تعمیم به بقیه سال‌ها باید داده‌های ورودی ( درآمد سطح تحصیلات و ..) با آخرین اطلاعات به روزرسانی شود. کاهش مصرف گاز پس از اعمال شرایط بهینه محاسبه شده توسط مدل در طی دو و نیم سال اتفاق می‌افتد.

مقایسه مصرف گاز در دو حالت پارامترهای پیش‌فرض و بهینه نشان می‌دهد که بهینه‌سازی پارامترهای رفتاری و اقتصادی (افزایش p از 0.02 به 0.43، q از 0.3 به 0.53 و قیمت گاز از 1000 به 2777 تومان) باعث کاهش سریع‌تر و قابل توجه مصرف گاز در طی 30 ماه (2.5 سال) پس از اعمال پارامترهای حالت بهینه می‌شود؛ در حالی‌که حالت پیش‌فرض کاهش مصرف ملایم و نامحسوس دارد (شکل‌های 5 و 6). این نتایج نقش موثر رسانه، تعاملات اجتماعی و قیمت گاز در تغییر رفتار مصرف خانوار، را در کنار پیشرفت فناوری، تایید می‌کند.
Keywords
Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 17 October 2026